W tej serii postów postaram się przybliżyć sylwetki wybitnych naukowców, których badania i działalność w dziedzinie propagowania wiedzy o sztucznej inteligencji i szachach doprowadziły do powstania komputerów szachowych zarówno tych pierwszych jak i tych które walczyły z Mistrzami Świata. Bez dorobku naukowego tych ludzi Rajlich nie napisałby Rybki a Houdart nie stworzyłby najsilniejszego obecnie programu grającego w szachy,( pomijam już to z jakich źródeł korzystali )

Claude Shannon (1916-2001).



Był wybitnym amerykańskim matematykiem, inżynierem i profesorem jednej z najbardziej prestiżowych technicznych uczelni na świecie Massachusetts Institute of Technology. Współtwórca teorii informacji, jako jeden z pierwszych naukowców dostrzegł wartość kodu binarnego, słusznie twierdząc, że przy jego pomocy można zapisać obraz i dźwięk. Shannon był zafascynowany wszelkimi maszynami liczącymi oraz wpływem rozwoju elektroniki i matematyki na przesyłanie informacji oraz jej przetwarzanie. W czasie Drugiej Wojny Światowej jako młody jeszcze naukowiec pracował w sekcji kryptograficznej laboratoriów firmy Bell, gdzie poznał AlanaTuringa. W 1950 roku Claude Shannon wydał książkę pt. ”Programowanie komputera do gry w szachy” w której zawarł, pierwsze w historii założenia na których powinien się opierać program grający w szachy co ciekawe jeszcze wówczas nie wynaleziono komputera który mógłby obsługiwać jakikolwiek program, ale Shannon był informatycznym wizjonerem i dokładnie przewidział jak w przyszłości będzie działał silnik szachowy. Stworzył podstawy konstrukcji funkcji oceniającej, nadając poszczególnym figurom wartości. Nadał też wartość niektórym pozycyjnym właściwościom figur np. piony zdublowane i izolowane miały według niego wartość 0.5 natomiast każdemu legalnemu ruchowi w danej pozycji dodawał 0.1 punktu za mobilność. Dzięki osiągnięciom tego genialnego naukowca możliwe było stworzenie pierwszego programu do gry w szachy.

Będzie ich więcej?

Alan Turing (1912-1954)



jeden z ojców informatyki, genialny brytyjski matematyk i kryptolog. W swoim najsłynniejszym dziele matematycznym pt. „O liczbach obliczalnych”, opisał maszynę, która była w stanie wykonywać obliczenia według ustalonego wzoru czyli algorytmu nazwano ją później Maszyną Turinga. W tej samej pracy Turing przedstawił projekt pierwszego komputera choć wówczas jeszcze nie dysponowano odpowiednią technologią aby go zbudować. W czasie wojny kierował pracami naukowców którzy złamali kod Enigmy współpracując z polskim matematykiem Marianem Rejewskim. Przedmiotem jego naukowych poszukiwań były również badania nad sztuczną inteligencją opracował on tzw. test Turinga, który polegał na prowadzeniu konwersacji pomiędzy człowiekiem a maszyna, test został zaliczany wówczas gdy sędzia prowadzący test nie był w stanie stwierdzić który z jego niewidocznych rozmówców jest maszyną, a który człowiekiem. Jak dotąd żaden z programów nie zdał tego testu. Alan Turing był zafascynowany szachami i ich złożonością obliczeniową pomimo jednak genialnego umysłu matematycznego był niezbyt silnym szachistą. Jako pierwszy na świecie napisał na papierze program grający w szachy chociaż nie było jeszcze maszyny zdolnej do wykorzystania jego instrukcji, nie zwracając na to uwagi Turing rozgrywał partie w których we własnym umyśle emulował działanie programu. W 1952 roku oskarżono go o „naruszenie moralności publicznej”, gdyż odkryto, że był homoseksualistą, których związki były wówczas zabronione w Wielkiej Brytanii. Odsunięto go więc od badań nad komputerami i nakazano terapię hormonalną, kompletnie załamany w 1954 roku popełnił samobójstwo zjadając jabłko zanurzone w cyjanku potasu. W sierpniu 2009 roku premier Anglii, Gordon Brown oficjalnie zrehabilitował i przeprosił za prześladowania Turinga nazywając je „przerażającymi”

Michaił Botwinnik (1911-1995)



wybitny rosyjski arcymistrz, wieloletni Mistrz Świata w latach 50 -tych i 60 –tych XX wieku, z zawodu inżynier elektronik i doktor nauk technicznych. Już w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia zajmował się pracą nad algorytmami wykorzystywanymi do programowania gry w szachy, brał udział w pracach na programem ITEP, koncentrując się głównie nad takim zoptymalizowaniem kodu programu aby jego działanie było maksymalnie upodobnione do ludzkiego myślenia. Od roku 1963 kiedy to przegrał mecz o Mistrzostwo Świata z Tigranem Petrosjanem, wycofał się z oficjalnego życia szachowego poświęcając się działalności trenerskiej oraz pracy nad szachami komputerowymi. Doradzał naukowcom rosyjskim którzy stworzyli program Caissa, który został pierwszym w historii Mistrzem Świata Programów Szachowych w 1974 roku. Następnie kierował pracami zespołu który opracował jego autorski program Pioneer. Wnioski ze swoich prac nad sztuczną inteligencją zawarł w wydanej w 1984 roku książce „Komputery w szachach. Rozwiązywanie problemów niedokładnego przeszukiwania”, niestety jego program nie osiągnął żadnych sukcesów gdyż Botwinnik nie dysponował odpowiednim sprzętem aby go uruchomić. Działalność naukową dzielił z pracą trenerską tworząc słynną tzw. Szkołę Botwinnika, z której wyrośli późniejsi Mistrzowie Świata: Karpow, Kasparow i Kramnik.